Đất nằm trong hành lang bảo vệ lưới điện là gì? Quy định và rủi ro cần biết

Đất nằm trong hành lang bảo vệ lưới điện là loại đất chịu sự quản lý đặc biệt của Nhà nước nhằm đảm bảo an toàn cho hệ thống truyền tải điện và tính mạng con người. Trên thực tế, nhiều người dân chỉ phát hiện thửa đất của mình thuộc hành lang bảo vệ lưới điện khi xin giấy phép xây dựng hoặc thực hiện giao dịch mua bán nhà đất. Việc không hiểu rõ quy định đối với đất nằm trong hành lang bảo vệ lưới điện có thể dẫn đến rủi ro như bị hạn chế quyền xây dựng, buộc tháo dỡ công trình hoặc khó khăn trong việc cấp sổ đỏ. Do đó, nắm rõ khái niệm, phạm vi và quy định pháp luật liên quan là điều hết sức cần thiết.

Tổng quan về hành lang bảo vệ an toàn công trình điện lực

Hành lang bảo vệ an toàn công trình điện lực là phạm vi không gian được xác lập nhằm bảo đảm an toàn cho công trình điện lực trong quá trình xây dựng, quản lý và vận hành. Việc xác định và quản lý hành lang này giúp hạn chế các nguy cơ gây mất an toàn điện, sự cố kỹ thuật, đồng thời bảo vệ tính mạng, tài sản của tổ chức, cá nhân có hoạt động trong khu vực liên quan đến công trình điện.

Hành lang bảo vệ an toàn công trình điện lực được xác định trên cơ sở các nghị định của Chính phủ về bảo vệ an toàn công trình điện lực đang áp dụng. Các quy định pháp lý này là cơ sở để thống nhất trong công tác quản lý, sử dụng đất đai, xây dựng công trình và tổ chức các hoạt động khác có liên quan trong phạm vi hành lang bảo vệ an toàn.

Hành lang bảo vệ an toàn được áp dụng đối với các loại công trình điện lực sau:

• Đường dây dẫn điện trên không: Áp dụng cho tất cả các đường dây có cấp điện áp từ trên 01 kV đến 500 kV. Phạm vi hành lang được xác định nhằm bảo đảm khoảng cách an toàn giữa dây dẫn với nhà ở, công trình xây dựng, cây cối và các hoạt động sinh hoạt khác.
• Đường cáp điện ngầm: Áp dụng cho các tuyến cáp điện được đặt ngầm trong đất. Hành lang bảo vệ nhằm kiểm soát các hoạt động trên và dưới mặt đất có thể ảnh hưởng đến an toàn, độ bền và khả năng vận hành của cáp điện.
• Trạm điện, nhà máy điện và các công trình điện lực khác: Bao gồm các trạm biến áp, trạm điện, nhà máy điện và các công trình phụ trợ. Hành lang bảo vệ được xác lập để bảo đảm an toàn điện, an toàn vận hành và điều kiện bảo trì, sửa chữa công trình.

Phạm vi hành lang bảo vệ an toàn công trình điện lực được xác định theo cấp điện áp của từng công trình cụ thể và được tính từ mép ngoài công trình điện lực ra xung quanh. Việc xác định phạm vi này là cơ sở để quản lý, kiểm soát các hoạt động xây dựng, sử dụng đất và các hoạt động khác nhằm bảo đảm an toàn cho công trình điện lực và khu vực lân cận.

Trách nhiệm pháp lý chung của tổ chức, cá nhân đối với công trình điện lực

Khi phát hiện các hành vi xâm phạm, có nguy cơ gây mất an toàn hoặc làm hư hỏng công trình điện lực, tổ chức, cá nhân có nghĩa vụ kịp thời thông báo cho đơn vị quản lý, vận hành công trình điện hoặc cơ quan có thẩm quyền. Việc thông báo sớm giúp ngăn chặn, xử lý kịp thời các hành vi vi phạm, hạn chế nguy cơ xảy ra sự cố điện, tai nạn hoặc thiệt hại về người và tài sản.

Theo quy định tại các nghị định về bảo vệ an toàn công trình điện lực đang áp dụng, các hành vi sau đây bị nghiêm cấm:

• Trèo cột điện, xâm nhập trạm điện khi không có nhiệm vụ: Bao gồm các hành vi tự ý tiếp cận, leo trèo cột điện, vào trạm điện, nhà trạm khi không được giao nhiệm vụ hoặc không có sự cho phép của đơn vị quản lý, vận hành.
• Trộm cắp, tháo gỡ dây néo, dây tiếp địa, thiết bị điện: Mọi hành vi chiếm đoạt, tháo dỡ, làm hư hỏng các bộ phận, thiết bị của công trình điện lực đều bị nghiêm cấm do gây nguy hiểm trực tiếp đến an toàn vận hành và an toàn điện.
• Sử dụng công trình điện vào mục đích khác khi chưa được thỏa thuận: Việc sử dụng cột điện, trạm điện, hoặc các bộ phận của công trình điện lực cho mục đích khác (treo, mắc, lắp đặt thiết bị…) khi chưa được sự chấp thuận của đơn vị quản lý là hành vi vi phạm pháp luật.

Để bảo đảm an toàn cho lưới điện và phòng ngừa sự cố, pháp luật quy định phạm vi cấm đối với các loại vật thể bay như sau:

• Trong bán kính 500 m tính từ lưới điện cao áp và siêu cao áp.
• Trong bán kính 100 m đối với lưới điện trung áp.

Trong các phạm vi này, việc sử dụng, điều khiển hoặc cho phép vật thể bay hoạt động đều bị hạn chế hoặc cấm theo quy định nhằm bảo đảm an toàn tuyệt đối cho công trình điện lực.

Quy định cụ thể đối với đất nằm trong hành lang bảo vệ đường dây điện trên không

Đơn vị quản lý, vận hành lưới điện có trách nhiệm trực tiếp đối với việc bảo đảm an toàn của đường dây điện trên không trong phạm vi hành lang bảo vệ. Trách nhiệm này bao gồm việc duy trì hiện trạng kỹ thuật của công trình điện và kiểm soát các yếu tố bên ngoài có thể ảnh hưởng đến an toàn vận hành, cụ thể:

• Thực hiện quản lý, kiểm tra thường xuyên và định kỳ đối với đường dây, cột điện, dây dẫn và các bộ phận phụ trợ nằm trong hành lang bảo vệ.
• Kịp thời phát hiện, cảnh báo và yêu cầu xử lý các trường hợp vi phạm hành lang bảo vệ an toàn đường dây điện trên không.
• Thông tin, hướng dẫn cho người sử dụng đất, chủ sở hữu nhà ở trong hành lang về các quy định an toàn điện và các hạn chế khi sử dụng đất.
• Phối hợp với chính quyền địa phương và cơ quan chức năng trong việc giải quyết tranh chấp, xử lý vi phạm và bảo đảm trật tự, an toàn trong khu vực hành lang.

Người sử dụng đất, chủ sở hữu nhà ở và các công trình khác nằm trong hành lang bảo vệ đường dây điện trên không có nghĩa vụ chấp hành các quy định pháp luật về an toàn điện. Cụ thể:

• Không xây dựng mới nhà ở, công trình hoặc thực hiện các hoạt động làm thay đổi hiện trạng có nguy cơ vi phạm khoảng cách an toàn phóng điện.
• Không trồng cây hoặc để cây phát triển vượt quá chiều cao cho phép, gây nguy cơ vi phạm khoảng cách an toàn đối với dây dẫn điện.
• Thực hiện việc cải tạo, sửa chữa nhà ở, công trình hiện hữu trong hành lang theo đúng hướng dẫn và yêu cầu của đơn vị quản lý, vận hành lưới điện.
• Tạo điều kiện để đơn vị quản lý lưới điện thực hiện kiểm tra, bảo trì, sửa chữa và xử lý sự cố khi cần thiết nhằm bảo đảm an toàn chung.

Khoảng cách an toàn phóng điện tối thiểu là yếu tố kỹ thuật quan trọng nhằm ngăn ngừa hiện tượng phóng điện, chạm điện gây tai nạn hoặc sự cố lưới điện. Các khoảng cách này được xác định theo cấp điện áp và loại dây dẫn, cụ thể:

• Trên 01 kV đến 22 kV

• Dây bọc: 1,0 m
• Dây trần: 2,0 m

• 35 kV

• Dây bọc: 1,5 m
• Dây trần: 3,0 m

• 110 kV: 4,0 m
• 220 kV: 6,0 m

Khoảng cách an toàn được tính từ dây dẫn ở trạng thái võng lớn nhất trong điều kiện vận hành bình thường đến điểm gần nhất của nhà ở, công trình xây dựng, cây cối hoặc các vật thể khác trong hành lang.

Khi tổ chức thi công, xây dựng, lắp đặt công trình trong khu vực gần đường dây điện trên không, việc bảo đảm khoảng cách an toàn là yêu cầu bắt buộc để phòng tránh tai nạn điện. Khoảng cách an toàn tối thiểu khi thi công được quy định như sau:

• Trên 01 kV đến 35 kV: 2,0 m
• 110 kV: 3,0 m
• 220 kV: 4,0 m
• 500 kV: 6,0 m

Trong quá trình thi công, tổ chức, cá nhân phải có biện pháp bảo đảm an toàn, kiểm soát thiết bị, máy móc, vật liệu xây dựng không vi phạm khoảng cách nêu trên. Việc tuân thủ đầy đủ các quy định về khoảng cách an toàn góp phần hạn chế tối đa rủi ro, bảo vệ an toàn cho người lao động và hệ thống lưới điện.

Điều kiện để nhà ở, công trình được tồn tại trong hành lang bảo vệ lưới điện

Nhà ở, công trình xây dựng nằm trong hành lang bảo vệ lưới điện chỉ được phép tồn tại khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện an toàn theo quy định pháp luật. Các điều kiện này nhằm bảo đảm an toàn điện cho người sử dụng, không làm ảnh hưởng đến việc quản lý, vận hành lưới điện và hạn chế nguy cơ xảy ra sự cố trong quá trình khai thác công trình điện lực.

Các quy định về điều kiện tồn tại của nhà ở, công trình trong hành lang bảo vệ lưới điện áp dụng đối với đường dây điện trên không có điện áp đến 220 kV. Đối với các cấp điện áp cao hơn, việc tồn tại nhà ở, công trình trong hành lang bảo vệ thường bị hạn chế nghiêm ngặt hơn hoặc không được phép.

Để nhà ở, công trình được tồn tại trong hành lang bảo vệ lưới điện, phải đồng thời đáp ứng các điều kiện bắt buộc sau:

• Mái và tường làm bằng vật liệu không cháy: Vật liệu xây dựng phải bảo đảm không bắt lửa, không dẫn điện, nhằm giảm thiểu nguy cơ cháy nổ và tai nạn điện trong quá trình vận hành lưới điện.
• Không cản trở việc kiểm tra, bảo dưỡng, sửa chữa lưới điện: Vị trí, quy mô và kết cấu công trình không được gây khó khăn cho việc tiếp cận, thao tác kỹ thuật của đơn vị quản lý, vận hành lưới điện khi thực hiện kiểm tra định kỳ hoặc xử lý sự cố.
• Bảo đảm khoảng cách an toàn từ công trình đến dây dẫn gần nhất: Khoảng cách này phải đáp ứng mức tối thiểu theo từng cấp điện áp, tính trong điều kiện dây dẫn võng lớn nhất.

Khoảng cách an toàn tối thiểu giữa nhà ở, công trình và dây dẫn điện được quy định cụ thể như sau:

• Trên 01 kV đến 35 kV: không nhỏ hơn 3,0 m
• 110 kV: không nhỏ hơn 4,0 m
• 220 kV: không nhỏ hơn 6,0 m

Việc bảo đảm đúng khoảng cách này là điều kiện cốt lõi để ngăn ngừa hiện tượng phóng điện, chạm điện gây nguy hiểm cho con người và công trình.

Đối với nhà ở, công trình tồn tại trong hành lang bảo vệ đường dây điện áp 220 kV, ngoài các điều kiện nêu trên còn phải đáp ứng thêm các yêu cầu kỹ thuật bổ sung nhằm bảo đảm an toàn điện từ trường, bao gồm:

• Cường độ điện trường bên ngoài nhà nhỏ hơn 5 kV/m: Giới hạn này nhằm bảo đảm an toàn cho người sinh hoạt, làm việc xung quanh công trình.
• Cường độ điện trường bên trong nhà nhỏ hơn hoặc bằng 1 kV/m: Điều kiện này giúp hạn chế ảnh hưởng của điện trường đến sức khỏe con người và các thiết bị trong nhà.
• Kết cấu kim loại phải được nối đất theo tiêu chuẩn kỹ thuật: Tất cả các bộ phận kim loại của công trình phải được nối đất an toàn nhằm phòng ngừa nguy cơ tích điện, phóng điện hoặc rò điện.

Việc đáp ứng đầy đủ các điều kiện trên là căn cứ quan trọng để cơ quan có thẩm quyền xem xét cho phép nhà ở, công trình được tồn tại hợp pháp trong hành lang bảo vệ lưới điện, đồng thời bảo đảm an toàn lâu dài cho người sử dụng và hệ thống điện.

Bồi thường, hỗ trợ khi đất và nhà ở nằm trong hành lang bảo vệ lưới điện

Khi lưới điện cao áp đi qua khu dân cư, quyền sử dụng đất và quyền sở hữu nhà ở, công trình của người dân không bị thu hồi, tuy nhiên bị hạn chế đáng kể về khả năng sử dụng, xây dựng, cải tạo và giá trị khai thác lâu dài. Những hạn chế này có tính chất kéo dài trong suốt vòng đời của dự án lưới điện, thậm chí là vĩnh viễn đối với các tuyến đường dây truyền tải lớn.

Chính vì vậy, cơ chế bồi thường, hỗ trợ khi đất và nhà ở nằm trong hành lang bảo vệ lưới điện không chỉ đơn thuần là sự hỗ trợ mang tính nhân đạo, mà còn là nghĩa vụ pháp lý bắt buộc của Nhà nước và đơn vị quản lý, vận hành lưới điện. Mục tiêu của cơ chế này là bảo đảm công bằng lợi ích, hài hòa giữa yêu cầu phát triển hạ tầng điện lực quốc gia và quyền, lợi ích hợp pháp của người dân bị ảnh hưởng.

Nguyên tắc bồi thường, hỗ trợ

Việc bồi thường, hỗ trợ đối với hành lang an toàn lưới điện không áp dụng một cách cào bằng, mà được xem xét trên cơ sở nhiều nguyên tắc cốt lõi nhằm bảo đảm đúng đối tượng, đúng mức độ ảnh hưởng và đúng quy định pháp luật, bao gồm:

• Nguyên tắc về điều kiện tồn tại của công trình: Chỉ những nhà ở, công trình đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn kỹ thuật an toàn như: sử dụng vật liệu không cháy, bảo đảm khoảng cách an toàn phóng điện, không cản trở việc kiểm tra, bảo dưỡng và vận hành lưới điện, mới được xem xét hỗ trợ để tồn tại hợp pháp trong hành lang.
  Các công trình không đáp ứng điều kiện này sẽ phải cải tạo hoặc tháo dỡ theo quy định.
• Nguyên tắc về tính pháp lý của đất đai, tài sản: Mức bồi thường, hỗ trợ phụ thuộc lớn vào việc thửa đất có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ) hoặc đủ điều kiện được cấp sổ theo quy định của Luật Đất đai. Đất có pháp lý rõ ràng sẽ được bồi thường ở mức cao và ổn định hơn so với đất sử dụng không đủ điều kiện pháp lý.
• Nguyên tắc hài hòa lợi ích: Pháp luật hướng đến việc giảm thiểu thiệt hại kinh tế cho người dân, đồng thời vẫn bảo đảm lưới điện quốc gia được vận hành an toàn, liên tục, không bị cản trở bởi các tranh chấp hoặc khiếu kiện kéo dài.

Hình thức bồi thường, hỗ trợ một lần

Một đặc điểm rất quan trọng của bồi thường hành lang bảo vệ lưới điện là hình thức chi trả một lần duy nhất, khác với bồi thường thu hồi đất hoặc hỗ trợ sản xuất thường xuyên.

• Thời điểm chi trả: Việc bồi thường, hỗ trợ được thực hiện sau khi đường dây điện được nghiệm thu, đóng điện và đưa vào vận hành chính thức. Đây là thời điểm xác lập rõ ràng việc hạn chế quyền sử dụng đất và tài sản của người dân.
• Mục đích của khoản bồi thường, hỗ trợ
  Khoản tiền này nhằm:

• Bù đắp cho việc giá trị đất và nhà ở bị giảm sút do nằm trong hành lang an toàn.
• Hỗ trợ người dân trước những bất tiện, rủi ro và hạn chế lâu dài trong sinh hoạt, canh tác, xây dựng và chuyển nhượng bất động sản.
• Ổn định tâm lý và đời sống của người dân trong suốt tuổi thọ của công trình lưới điện, vốn có thể kéo dài hàng chục năm.

Phân loại mức bồi thường, hỗ trợ theo tình trạng đất và công trình

Trong thực tế, đất đai và nhà ở trong hành lang lưới điện có rất nhiều tình trạng pháp lý khác nhau. Pháp luật phân loại và xử lý theo từng nhóm cụ thể để bảo đảm phù hợp với mức độ ảnh hưởng:

Lưu ý quan trọng: Việc cải tạo công trình không chỉ nhằm mục đích nhận tiền hỗ trợ, mà còn là điều kiện pháp lý bắt buộc để nhà ở được phép tồn tại lâu dài trong hành lang bảo vệ. Nếu không cải tạo theo yêu cầu, công trình có thể bị yêu cầu tháo dỡ hoặc cưỡng chế theo quy định.

Quy định đặc thù đối với khu vực nằm giữa hai đường dây 500 kV

Đường dây 500 kV là cấp điện áp cao nhất hiện nay, có cường độ điện trường và từ trường rất lớn, tiềm ẩn nhiều rủi ro đối với sức khỏe con người nếu sinh sống lâu dài. Vì vậy, pháp luật đặt ra cơ chế bồi thường, hỗ trợ đặc biệt cho các khu dân cư nằm giữa hai đường dây 500 kV chạy song song.

• Phạm vi áp dụng:  Áp dụng khi khoảng cách giữa hai dây pha ngoài cùng của hai đường dây 500 kV chạy song song nhỏ hơn hoặc bằng 60 m.
• Quyền chủ động của người dân: Pháp luật trao quyền lựa chọn tối cao cho chủ sở hữu nhà ở, công trình, gồm hai phương án:
• Phương án di dời (khuyến khích áp dụng)

• Người dân được bồi thường toàn bộ giá trị nhà ở, công trình.
• Được hỗ trợ chi phí di chuyển, ổn định đời sống.
• Được bố trí tái định cư tại khu vực an toàn, bảo đảm điều kiện sinh hoạt lâu dài.

• Phương án ở lại

• Người dân tự nguyện lựa chọn tiếp tục sinh sống tại chỗ.
• Phải cam kết tuân thủ nghiêm ngặt các quy chuẩn an toàn điện, đặc biệt về điện trường, nối đất và kết cấu công trình.
• Chỉ được nhận khoản hỗ trợ do hạn chế sử dụng đất, tương tự các trường hợp hành lang an toàn thông thường, không áp dụng bồi thường di dời.

Nhìn chung, quy định về bồi thường, hỗ trợ khi đất và nhà ở nằm trong hành lang bảo vệ lưới điện được xây dựng theo hướng ngày càng chi tiết, nhân văn và thực tiễn hơn, nhằm vừa bảo đảm an toàn cho hệ thống điện quốc gia, vừa bảo vệ tối đa quyền và lợi ích hợp pháp của người dân bị ảnh hưởng.

Đất nằm trong hành lang bảo vệ lưới điện có được xây nhà không?

Việc xây dựng nhà ở trên đất nằm trong hành lang bảo vệ lưới điện là vấn đề được nhiều người quan tâm. Theo quy định pháp luật về bảo vệ an toàn công trình điện lực, quyền sử dụng đất trong hành lang bảo vệ vẫn được ghi nhận, tuy nhiên việc xây dựng, cải tạo hoặc tồn tại nhà ở phải tuân thủ chặt chẽ các nguyên tắc và điều kiện an toàn nhằm không ảnh hưởng đến việc quản lý, vận hành lưới điện.

Trước khi đặt viên gạch đầu tiên, chủ sở hữu đất phải thấu hiểu các nguyên tắc “bất di bất dịch” sau:

• Tuyệt đối không gây mất an toàn: Mọi công trình xây dựng không được làm hư hại các bộ phận của lưới điện, không gây nổ, cháy hoặc rò rỉ điện. Nghiêm cấm việc lợi dụng cột điện làm bộ phận chịu lực cho công trình.
• Thỏa thuận kỹ thuật: Việc xây dựng mới hoặc sửa chữa lớn không được tự ý thực hiện. Chủ đầu tư phải gửi hồ sơ thiết kế đến đơn vị quản lý vận hành lưới điện (thường là các Công ty Điện lực địa phương hoặc Truyền tải điện) để được xem xét và ký văn bản thỏa thuận về các biện pháp bảo đảm an toàn.
• Sự chấp thuận của cơ quan có thẩm quyền: Sau khi có văn bản thỏa thuận từ đơn vị điện lực, bạn mới có thể nộp hồ sơ xin cấp phép xây dựng tại UBND quận/huyện. Công trình chỉ được triển khai khi đã có đầy đủ hai loại giấy tờ này.

Nếu đường dây điện đi qua đất của bạn có cấp điện áp đến 220 kV, nhà ở có thể tồn tại nếu đáp ứng các tiêu chuẩn sau:

• Vật liệu bao che không cháy: Toàn bộ mái nhà, tường bao quanh và các bộ phận nhô ra (như ban công, ô văng) phải làm bằng vật liệu không cháy như gạch, đá, bê tông cốt thép, hoặc tôn kẽm. Kết cấu nhà phải vững chắc, không có nguy cơ đổ vỡ do tác động của thời tiết (gió bão) ảnh hưởng đến đường dây.
• Thông thoáng hành lang: Công trình không được xây bịt kín các lối ra vào dành cho cán bộ nhân viên ngành điện. Trong trường hợp có sự cố hoặc cần bảo trì định kỳ, đơn vị vận hành phải có quyền tiếp cận các cột và dây điện một cách nhanh chóng nhất.
• Khoảng cách an toàn phóng điện: Đây là điều kiện tiên quyết. Khoảng cách từ bất kỳ điểm nào của nhà ở đến dây dẫn điện gần nhất (ở trạng thái dây võng cực đại) không được nhỏ hơn quy định:

• Đối với điện áp đến 35 kV: Khoảng cách tối thiểu từ 2,0 m đến 3,0 m (tùy loại dây trần hay dây bọc).
• Đối với điện áp 110 kV: Khoảng cách tối thiểu là 4,0 m.
• Đối với điện áp 220 kV: Khoảng cách tối thiểu là 6,0 m.

Đường dây 220 kV có cường độ dòng điện và điện áp rất lớn, có thể gây ra hiện tượng nhiễm điện cảm ứng cho các vật thể kim loại xung quanh. Do đó, ngoài các điều kiện nêu trên, nhà ở cần đáp ứng:

• Kiểm soát cường độ điện trường: Khi xây nhà dưới đường dây này, các cơ quan chức năng sẽ tiến hành đo đạc thực tế. Cường độ điện trường tại các điểm trong nhà không được vượt quá 1 kV/m và ngoài nhà (tại độ cao 1m cách mặt đất) không quá 5 kV/m. Nếu vượt mức này, chủ nhà buộc phải thực hiện các biện pháp chắn lưới thép hoặc sơn đặc biệt để giảm bức xạ điện trường.
• Nối đất các cấu kiện kim loại: Đây là quy định sống còn. Tất cả các phần bằng kim loại của nhà như mái tôn, xà gồ thép, khung cửa sổ, lan can… đều phải được nối đất (tiếp địa) theo đúng quy chuẩn kỹ thuật. Việc này giúp triệt tiêu các dòng điện cảm ứng phát sinh từ đường dây cao áp, ngăn chặn tình trạng bị giật điện khi chạm tay vào các vật dụng kim loại trong nhà.

Mặc dù có các điều kiện cho phép xây dựng như trên, nhưng có những trường hợp bạn không bao giờ được phép xây nhà:

• Dưới đường dây 500 kV: Theo quy định, không một nhà ở hay công trình nào được phép tồn tại trong hành lang bảo vệ an toàn của đường dây 500 kV (trừ một số công trình chuyên dụng phục vụ vận hành lưới điện). Nếu đất của bạn nằm dưới đường dây này, bạn sẽ được bồi thường và hỗ trợ di dời sang nơi khác.
• Vi phạm khoảng cách an toàn thi công: Ngay cả khi nhà thiết kế đúng chuẩn, nhưng trong quá trình thi công, nếu giàn giáo, cần cẩu hoặc máy móc vi phạm khoảng cách an toàn thi công (ví dụ: 4,0 m đối với dây 220 kV), công trình sẽ bị đình chỉ ngay lập tức để tránh nguy cơ phóng điện chết người.

Có nên mua đất nằm trong hành lang bảo vệ lưới điện không?

Mua đất trong hành lang điện cao áp giống như mua một món hàng “lỗi nhẹ” với giá rẻ. Nếu bạn hiểu rõ lỗi đó và biết cách chung sống với nó vì mục đích kinh tế, đó là một lựa chọn thông minh. Ngược lại, nếu bạn mong muốn một bất động sản tăng giá nhanh và an toàn tuyệt đối, hãy tránh xa và tìm kiếm các lựa chọn khác.

Phân tích lợi ích: Khi nào thì “Nên mua”?

Mua đất trong hành lang điện không phải lúc nào cũng là sai lầm, đặc biệt là với những nhà đầu tư có mục đích sử dụng rõ ràng:

• Giá thành cực kỳ hấp dẫn: Đây là lợi thế lớn nhất. Thông thường, giá đất nằm trong hành lang điện cao áp chỉ bằng 50% – 70% giá thị trường của các khu vực lân cận. Với những người có ngân sách hạn chế nhưng cần diện tích đất lớn, đây là cơ hội để sở hữu bất động sản với chi phí rẻ.
• Mục đích sử dụng không kiên cố: Nếu bạn mua đất để làm nhà kho chứa vật liệu không cháy, bãi đậu xe, sân phơi, hoặc trang trại trồng cây ngắn ngày (ngô, lúa, rau màu…), thì việc có đường dây điện phía trên không gây ảnh hưởng quá lớn đến năng suất kinh tế.
• Tiềm năng hạ ngầm hoặc di dời: Tại một số đô thị lớn, các đường dây cao áp đang dần được hạ ngầm để chỉnh trang đô thị. Nếu bạn có thông tin chính xác về quy hoạch hạ ngầm trong tương lai, mảnh đất “giá rẻ” hiện tại có thể trở thành “mỏ vàng” sau khi đường dây điện biến mất.

Phân tích rủi ro: Tại sao nên “Cân nhắc kỹ”?

Ngược lại với giá rẻ, người mua phải đối mặt với những rào cản rất lớn về quyền sở hữu và trải nghiệm sống:

• Hạn chế quyền xây dựng và cải tạo: Bạn sẽ không bao giờ được xây dựng theo ý thích. Mọi kế hoạch lên tầng, mở rộng ban công hay thay đổi kết cấu mái đều phải xin phép đơn vị điện lực. Việc bị giới hạn về chiều cao và vật liệu (không được dùng vật liệu dễ cháy) khiến ngôi nhà mất đi tính thẩm mỹ và sự thoải mái.
• Tính thanh khoản rất thấp: Đất dưới hành lang điện rất khó bán lại. Đại đa số người mua đều e ngại về an toàn và phong thủy. Trong trường hợp cần tiền gấp để xoay vòng vốn, bạn sẽ gặp khó khăn lớn trong việc tìm khách mua, hoặc buộc phải cắt lỗ sâu.
• Áp lực tâm lý và sức khỏe: Dù hiện nay chưa có bằng chứng khoa học khẳng định chắc chắn 100% về việc từ trường gây ung thư, nhưng các hiện tượng như tiếng kêu “xè xè” khi trời mưa, nhiễm điện cảm ứng làm tê tay khi chạm vào mái tôn, hay lo lắng về sấm sét, phóng điện vào mùa mưa bão là những áp lực hiện hữu, gây ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng cuộc sống và giấc ngủ.
• Phong thủy không thuận lợi: Trong phong thủy, đường dây điện cao áp được coi là “hỏa sát”. Luồng điện mạnh đi qua trên đầu được cho là làm xáo trộn từ trường của ngôi nhà, gây ra tâm lý bất an, dễ nóng nảy cho các thành viên trong gia đình.

Checklist “Sống còn” trước khi ký hợp đồng đặt cọc

Nếu mức giá quá tốt khiến bạn không thể bỏ qua, hãy thực hiện các bước kiểm tra sau để bảo vệ mình:

• Kiểm tra biên bản bồi thường cũ: Hãy yêu cầu chủ đất cung cấp hồ sơ bồi thường trước đây. Nếu chủ cũ đã nhận tiền bồi thường “hạn chế khả năng sử dụng đất”, bạn sẽ không nhận được thêm bất kỳ khoản hỗ trợ nào sau này. Giá mua phải trừ đi khoản bồi thường này.
• Xác định loại đường dây: Tuyệt đối tránh xa đất dưới đường dây 500kV vì không được phép xây nhà. Với dây 220kV, hãy chuẩn bị tinh thần cho các thủ tục nối đất kim loại phức tạp.
• Kiểm tra lộ giới hành lang: Đừng chỉ nhìn vị trí dây điện. Hãy yêu cầu xem bản đồ địa chính có thể hiện hành lang an toàn. Nhiều trường hợp dây điện chỉ đi qua một góc, nhưng hành lang bảo vệ lại chiếm đến 2/3 diện tích mảnh đất.
• Đo đạc cường độ điện trường: Bạn có thể thuê các đơn vị có thiết bị chuyên dụng để đo cường độ điện trường tại vị trí dự định xây nhà. Nếu kết quả vượt quá 1kV/m bên trong nhà, bạn nên cân nhắc lại vì chi phí để xử lý chống bức xạ điện từ là rất tốn kém.

Kết luận

Các quy định về hành lang bảo vệ lưới điện cho thấy Nhà nước không chỉ chú trọng đến an toàn vận hành hệ thống điện quốc gia mà còn quan tâm bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân có đất, nhà ở bị ảnh hưởng. Việc hiểu đúng các điều kiện tồn tại công trình, khoảng cách an toàn, cũng như cơ chế bồi thường – hỗ trợ sẽ giúp người sử dụng đất chủ động hơn trong xây dựng, cải tạo nhà ở và tránh những rủi ro pháp lý không đáng có.

Trong thực tế, việc xác định phạm vi hành lang, đánh giá điều kiện an toàn, lập hồ sơ pháp lý và làm việc với các cơ quan có thẩm quyền đòi hỏi chuyên môn cao và kinh nghiệm thực tiễn. BÁCH KHOA tự hào là đơn vị hàng đầu trong lĩnh vực đo đạc, pháp lý nhà đất, xin phép và thi công xây dựng tại Thành phố Hồ Chí Minh, luôn đồng hành cùng khách hàng trong từng khâu thực hiện.

Với cam kết uy tín – chuyên nghiệp – minh bạch – chi phí hợp lý, BÁCH KHOA mang đến các giải pháp tối ưu, đúng pháp luật, giúp khách hàng an tâm bảo vệ quyền lợi của mình và triển khai xây dựng một cách thuận lợi, an toàn và bền vững.